The fun they had. project

Short story by Isaac Asimov

Story was about future life of 10 y.o. and 13y.o. kids. They were founded a book, that was a shock for them. They didnt saw book made from paper before. The book was yellow, with crinky pages. Book was about school and belonged to boys grandfathers grandfather.  They were shocked their books were in electronic version, they were in electronic world in 2115. Mechanical teacher was teaching them, they were not going to school like us. They just entered a classroom with mechanical teacher at home.

They rode that in the past teachers were people and they were arguing about teachers. First says that teacher cant be a man, man cant know as much as their mechanical teachers, but the boy says that his father knows as much as their mechanical teachers. Then they rode that they were going to place with classrooms and were studying together with same age schoolkids.

Girl just wondered about how fun was going to school with friends and neighbors, with laughter, screaming, playing games. Studying with human teachers.

_____________

I think this story is teaching us to evaluate our present because future can be like their: isolated, robotic, and not funny like our. I think they were living in virtual world.

Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկա

Բանաստեղծություններ

ՄՈՌԱՑՎԱԾ ՄԱՏՈՒՌԸ

(բալլադ մեծ պատերազմի մասին)

Ես որդի ունեի, և նրա անունը Խուան էր,
ես որդի ունեի:
Ատելությամբ լցված նա գնաց դիրքերը:
Ես նրան տեսա վրիժառու, բայց զոհասեղանին, —
և տերտերի աղոթքին ներկա էր միայն նրա գլխարկը:
Ես փնտրել եմ նրա գերեզմանը:

Որդիս: Տղաս: Որդյակ իմ.

ես հայելու մեջ հարթեցրել եմ դեմքիս կնճիռները
և հասկացել, որ իմ սերը դարձել է ձուկ:
Այնտեղ, որտեղ խլանում է անիվների աղմուկը
ես ունեի սիրելի:
Ես ունեի մեռած ձուկ՝ խնկի մոխիրներում անթեղված:
Ես ունեի ամբողջ մի ծով…Աստված իմ, ես ծո՛վ ունեի:
Ես փորձեցի աղաղակել զանգերը,
բայց որդերը արդեն կրծում էին պտուղը,
վառվող կրակներ կային, գարնան հոտ և
կռունկները հարբած
կտցահարում էին
մեռնող զինվորների ցեխոտ ճակատները:
այնտեղ վրաներ կային, ուր
արցունքով լիքը բաժակը
հերթի էին դրել զինվորները:

Ես քեզ պիտի փնտրեմ
առաջին ծաղիկների բացվելուն,
լուսաբացին, երբ դեռ տերտերը
մատուռի դռան դեմ
կապում է իր եզն ու ավանակը ու
անշտապ սաստում է
կռռացող գորտերին:
Ես որդի ունեի, և իմ տղան ուժեղ էր,
և մեռածները ուժեղ են՝ շուտով թնդացնելու են երկինքը:
Թե որդիս արջ լիներ,
չէի վախենա ես խորամանկ կոկորդիլոսից,
չէի սարսափի, երբ ծովը օղակում է միայնակ ծառերին,
որ նավաստիները՝
ջրերին խեղդում են ծովախորշերում-
եթե իմ որդին արջի պես լիներ ուժեղ:

Սառը ջրիմուռներից
ես կպատսպարվեմ,
գիտեմ՝ պատարագի ժամանակ կտան
ձեռնոցներ, փողկապ կամ նոր կոստյում-
ես կլռեմ աղոթքի ժամին,
բոլորը կլռեն լուռ
և միայն դրսում հանկարծ
կճչան ճայերն ու պինգվինները՝

նա որդի ուներ
նա նրա որդին էր
նա միայն նրա որդին էր՝ուրիշ ո՛չ մեկի,
նա նրա որդին էր
նրա որդին էր:

ԳՈՎՔ

բարդիներն էլ մի օր հեռանում են երկրից,
բայց նրանց ուղին լուսինն է լճակի վրա նկարում,
բարդիները հեռացող
թողնում են սեր ու
քամուն:
Կջարդի քամին մթան թևերը,
կմեռնի՝
թողնելով
արձագանքը բարդիների.
այդ արձագանքով գետը
կգտնի իր հունը-
և գուցե՝
քամուն ու մե՞զ:

ՏԱՓԱՍՏԱՆ

ժամանակի ճեղքած
կեռմանները
կորան:

Տափաստանը՝
մնաց:

Իմ անլուռ սիրտ-
իմ կարոտների մատյան՝
մեռար:

Տափաստանը՝
մնաց:

Մայրամուտի մշուշն ու
համբույրները
հանգան:

Տափաստանը՝
մնաց:

Ամեն ինչ համրացել, խլացել,
սառել է՝վերջացա՛վ,
կորավ:

Տափաստանը՝
մնաց:

ՀՈԳԻՆԵՐ ԿԱՆ

հոգիներ կան որ
հիշում են
հանգչող
հորիզոններ և աստղերի՝
հառաչը

հոգիներ կան որ
հիշում են
հեռավոր
ստվերները՝
անցած ու լուռ

ուրի՛շ հոգիներ կան
սիրո համբյուրների-
գիշերվա տնքոց՝
առավոտվա մահճում

անարձագա՛նք
արդեն

ԵՐԿԻՐ

Մենք քայլում ենք
մեռած
հայելիների
հայացքներով,
թափանցիկ
թրթռոցը
նրանց՝
թեթև խամրած:

Թե թրաշուշանները
ծաղկեին
գլխով ներքև,
թե վարդերը
ծաղկեին
գլխով ներքև,
թե արմատները
տեսնեին երկինքն ու
կապույտը,
իսկ մեռյալները քնեին
բաց աչքերով-

կապույտ այդ երկնքում վաղուց
կարապներ
կլինեինք մենք՝
թռած-թևածված:

ԽԱՉՄԵՐՈւԿ

Արևելյան քամի,
լուսամփոփ ու անձրև,
ու սրտիդ՝ուղիղ խրված
դանակ:
Փողոց-
ձգված լարի
դողոց: Հսկա
բոռի
դողոց: Չորս
բոլոր
ուր էլ շրջվես
ուղիղ՝
սրտիդ
խփվող
դանակ:

ԱՆԴԱԼՈՒԶՅԱՆ ՆԱՎԱՍՏԻՆԵՐԻ ԵՐԳԸ

Կադիսից մինչև Ջիբրալթար

Ինչ լավ է ուղին,

Ծանոթ է ծովին

Հառաչանքը իմ:

 

Օ, աղջիկ, աղջիկ,

Ինչ լի է Մալագան նավերով փոքրիկ:

Կադիսից մինչև Ջիբլարթար

Լիմոններով է պատած իմ ուղին,

Ծանոթ է հովտին

Հառաչանքը իմ:

Օ, աղջիկ, աղջիկ,

Ինչ լի է Մալագան նավերով փոքրիկ:

Սևիլիայից մինչև Կարմոնա

Դանակներ չենք պահում

Մենք մեր մոտ,

Կտրելով սահում է լուսինը

Եվ օդը ներկում է արյունով:

Օ, տղա, տղա, խենթ խելառ,

Սուզվում է իմ խեղճ ձին ծովն ի վար:

Անտերունչ աղի հանքերի կողքով

Սեր իմ, անցնում եմ առանց քեզ,

Եվ ուրիշ գրկում, անքուն գիշերով

Իմ մեռած սիրո մասին կպատմես:

Օ, տղա, տղա, խենթ խելառ,

Սուզվում է իմ խեղճ ձին ծովն ի վար:

Կադիս, խեղդում է քեզ ծովը,

Կադիս, փոխիր քո ուղին,

Կանգնիր Սևիլիա,

Թե չէ կկորչի գետում քո հոգին:

Օ, տղա,

Օ, աղջիկ,

Ինչ լավ է ուղին, ինչ մութ է,

Ինչ լի է Մալագան նավերով փոքրիկ

Եվ հրապարակում ինչ ցուրտ է:

Թարգմանությունը՝ Հովհաննես Գրիգորյանի

ԼՌՈւԹՅՈւՆ

Լսիր, ընկեր, լռությունը:

Լռությունը

Լիքն է կանչով ալիքների

Եվ լեռների արձագանքով:

Լռությունը

խոնարհել է

Դեմքը հողին:

Ու՞Ր ԵՍ ՓԱԽՉՈւՄ, ԳԵՏ

— Ու՞ր ես փախչում, գետ:

— Ես փափուկ հունով

Փախչում եմ հեռու ափերը ծովի:

— Իսկ դու, ծով, այդպես դու ու՞ր ես փախչում:

— Փախչում եմ դեպի հորիզոնն ամպոտ —

խաղաղ գետախորշ փնտրելով այսպես:

— Զմրուխտյա բարդի, իսկ դու ի՞նչ կասես:

— Ես ոչինչ, ոչինչ չեմ պատասխանի:

Ես… դողում եմ, տես:

ՀՐԱԺԵՇՏ

Երբ որ ես մեռնեմ,

Բաց թողեք դռներն իմ պատշգամբի:

Ուրախ պատանին նարինջ է քաղում:

(Ես պատշգամբից տեսնում եմ նրան):

Հասկեր է կտրում հնձվորը ուրախ:

(Ես պատշգամբից լսում եմ նրան):

Երբ որ ես մեռնեմ,

Բաց թողեք դռներն իմ պատշգամբի:

ԾՈՎԱՅԻՆ ԽԵՑԻ

Այսօր ինձ տվին ծովային խեցի:

Նրա մեջ

Այն նույն ծովն էր աղմկում,

Որը ծփում էր քարտեզի վրա:

Իմ սիրտը

Լցվեց ջրով, որի մեջ

Մութի, արծաթի

Ձկներ են լողում:

Այսօր ինձ տվին ծովային խեցի:

ԵՎՍ ՄԻ ԵՐԳ

Քունը չքացավ-թռավ անհավետ…

Մութ երեկոյան, անձրևի պահին,

Իմ սիրտը այնպես լավ է հասկանում

Ուշ աշնան խոնավ ողբերգությունը,

Որ օրորվում է ճյուղերից կախված:

Խամրած դաշտերի և այգիների

Հաշտարարական պաղ տխրության մեջ

Իմ ձայնը լռեց, մարեց առհավետ,

Ախ, քունը, քունը չքացավ անհետ:

Աստված իմ, աստված: Առմիշտ, առհավետ:

Թռչում է ձյունը հարթավայրերով,

Ու վախենում է,

Դողում է ինքնախաբեությունս,

Թե կմոլորվի ամայի հեռվում,

Կսուզվի մռայլ մշուշների մեջ:

Ջրերն ինձ համար տխուր երգեցին,

Քունը չքացավ — թռավ առհավետ:

Ու՞ր է աշխարհը անսահման քնի,

Ծնված անհաստատ մշուշների մեջ:

Իսկ մշուշը ցուրտ, մշուշը — միայն

Շնչառությունն է հոգնած ձյուների:

Իմ եղանակը հնչում է, երգում:

Ու  երեկոյան, մութ, մառախլապատ,

Ցուրտ երեկոյան

Իմ սիրտը այնպես լավ է հասկանում

Ուշ աշնան խոնավ ողբերգությունը,

Որ շիթ առ շիթ

Խամրած ճյուղերից թափվում է ներքև:

ՄԱՐՏՅԱՆ ԱՅԳԻ

Խնձորի ծառ,

Քո ճյուղքի մեջ

Թռչուններ կան և ստվերներ:

Սլանում է իմ երազը,

Լուսնից իջնում քամու թևին:

Խնձորի ծառ:

Կանաչել են քո ձեռքերը:

Ճերմակ քունքերը հունվարի

Մարտին էլ դեռ երևում են:

Խնձորի ծառ…

(Մարած քամի)

Խնձորի ծառ…

(Մի մեծ երկինք):

ԿԱՆԱՉ ԵՐԿՆՔԻ ԽՈՐՔԵՐՈւՄ

Կանաչ երկնքի կանաչ խորքերում

Կանաչ աստղերի փայլեր կան կանաչ:

Ինչպե՞ս անենք, որ սերը չմեռնի:

Ի՞նչ կպատահի, ո՞վ գիտե արդյոք:

Ձուլվել են բարձր աշտարակները

Ցուրտ մշուշներին:

Մենք ի՛նչ հնարքով տեսնենք իրարու:

Պատուհանները փակ են հիրավի:

Կանաչ երկնքում

Լողում են հարյուր վառ-կանաչ աստղեր

Ու չեն նկատում հարյուր սպիտակ

Աշտարակները ծածկըված ձյունով:

Եվ որպեսզի իմ տագնապներն ամեն

Թվան ավելի բուռն ու կենարար,

Իմ տագնապները ես պիտի ներկեմ

Կարմիր ժպիտով:

ԱՎԱՂ

Նոճու սև ստվերը տնքում է,

Գիշերվա քամու դեմ օրորվում:

(Ինձ մենակ թողեցեք

Դաշտերում):

Ամեն ինչ խզվել է աշխարհում,

Ամեն ինչ լցվել է լռությամբ:

(Ուզում եմ մեն-մենակ արտասվել

Դաշտերում):

Խարույկի, խարույկի սուր լույսից

Մութ հեռուն ընկել է վիրավոր:

(Ինձ մենակ թողեցեք դաշտերում,

Միայնակ,

Մենավոր…):

ԱՐՁԱԳԱՆՔ

Առավոտն արդեն

Ծաղկի պես բացվեց:

(Հիշո՞ւմ ես

Դողդոջ աղջամուղջը դու):

Շապուհը լուսնի՝

Հոտավետ ցուրտ է սփռում չորսբոլոր:

(Հիշո՞ւմ ես

Մաշվող հայացքն ամառվա):

ԿՈՐԴՈՎԱՅԻ ԲՆԱԿԱՐԱՆՆԵՐՈւՄ

(Սովորական գիշերային տեսարան)

Ծանրորեն իջավ գիշերը մռայլ:

Տան լուսամուտներն ամուր փակեցին

Եվ պաշտպանվեցին աստղերի լույսից:

Սենյակում մեռած աղջիկն է քնել.

Եվ կարմիր վարդն է թաքնվել նրա

Սև մազերի մեջ:

Եվ լուսամուտի վանդակի վրա

Վեց սոխակ նրա կորուստն են ողբում:

Եվ հեռանում եմ մարդիկ հառաչով:

Եվ կիթառներն են քամու դեմ հնչում:

ՀԻՄԱՐ ԵՐԳ

— Մայրիկ,

Ուզում եմ լինել մետաղից:

— Տղաս,

Քեզ համար շատ ցուրտ կլինի:

1912թ. ընտանիքի հետ

— Մայրիկ,

Ուզում եմ լինել կաթիլքից:

— Տղաս,

Քեզ համար շատ ցուրտ կլինի:

— Ասեղնագործիր

Ինձ բարձի վրա:

— Շատ լավ:

Անպատճառ:

ԱՂՋԿԱ ԱԿԱՆՋԻՆ

Ես քեզ ոչ մի խոսք

Չուզեցի ասել:

Միայն նայեցի

Քո աչքերի մեջ

Եվ տեսա. այնտեղ,

Քեփյուռից, լույսից

Ու բախտից հարբած,

Օրորվում էին

Երկու ոսկի ծառ:

Ես քեզ ոչ մի խոսք

Չուզեցի ասել:

ՆԱ ՄԵՌԱՎ ԼՈւՍԱԲԱՑԻՆ

Գիշերն ունի չորս լուսին

Ու մի ծառ մենակ,

Ծառի տակ մեն մի ստվեր,

Ծառին՝ մեն մի հավք:

Համբույրիդ հետքն է դեմքիս,

Իսկ առուն հովին

Համբուրում ու չի թողնում

Հետք բոլորովին:

«Չէ» քո տվածն եմ տանում

Իմ ափի մեջ տաք,

Մոմե լիմոն է կարծես,

Բոլորովին խակ:

Չորս լուսին ու մեն մի ծառ

Ունի գիշերս:

Ասեղների վրա է

Առաջին սերս:

ԵՐԲ ԻՋՆՈւՄ Է ԼՈւՍԻՆԸ

Երբ ելնում է լուսինը,

Զանգակները լռում,

Պատկերվում է կածանը

Անանց թավուտներում:

Երբ ելնում է լուսինը,

Ծովն է հողին տիրում,

Սիրտը հեռվում մոռացված

Մի կղզի է թվում:

Ոչ ոք լուսնյակ գիշերով,

Չէ, չի ուտում նարինջ,

Խակ պտուղներ են ուտում

Եվ պտուղներ սառած:

Երբ ելնում է լուսինը

Դեմքով միապաղաղ,

Զամբյուղներում ողբում են

Դրամները արծաթ:

ԻՐԻԿՆԱՅԻՆ ԵՐԿՈւ ԼՈւՍԻՆ

Լուսնի վրա մահվան ծանր քուն է գալիս,

Բայց գարունը նրան հարություն է տալիս:

Ուր էր թե հարավից գային հովերն արթուն,

Փաթաթվեին բարդուն:

Ուր էր թե ամեն սիրտ, ամեն մի սիրտ բերեր

Հառաչանքի ծիլեր:

Ուր էր թե փռվեին տանիքների առաջ

Ստվերները կանաչ:

Լուսնի վրա մահվան ծանր քուն է գալիս,

Բայց գարունը նրան հարություն է տալիս:

*

Երեկոն իր խոր, խաղաղ կապույտով

Մադրիգալներ է երգում նարինջին:

Երգում է փոքրիկ քույրս կիսաձայն

«Երկիրն ինչքան է նման նարինջի»:

Լուսինն ասում է, լացը զսպելով.

«Ես էլ եմ ուզում, որ նարինջ լինեմ»:

«Բայց դա, զավակս, անհնարին է,

Թեկուզ վարդագույն ու թարմ ես այդքան:

Դու լիմոն անգամ չես կարող լինել:

Ցավալի է շատ»:

ԳԻՇԵՐԱՅԻՆ ՄԵՂԵԴԻ

Սարսափելի է

Գիշերել մեռնող տերևների հետ,

Սարսափելի է անպտուղ դաշտում

Մնալ միայնակ.

Ախ, եթե, եթե

Ինձ չարթնացնես,

Պաղ ես մնալու դու իմ սրտի մեջ:

Ու՞մ ծորուն ձայնն է

Հեռավոր հեռվից հնչում այս ժամին:

Սեր իմ: Քամին է

Դռները բախում:

Քո մանյակի մեջ

Արշալույսների փայլերն են պահված:

Ինչո՞ւ ես թողնում

Ինձ հեռու ճամփին:

Դու կհեռանաս,

Եվ իմ թռչունը լաց ու կոծ կանի,

Խաղողի այգինն

Չի լցվի հյութով:

Ու՞մ ծորուն ձայնն է

Հեռավոր հեռվում հնչում այս ժամին:

Սեր իմ: Քամին է

Դռները բախում:

Եվ չես իմանա,

Ձյունե իմ թիթեռ,

Թե ինչքան պայծառ էին շողշողում

Աստղերն իմ սիրո:

Լուսայգն է բացվում,

Անձրև է գալիս,

Եվ չոր ճյուղերից

Բներն են թափվում:

Ու՞մ ծորուն ձայնն է

Հեռավոր հեռվում հնչում այս ժամին:

Սեր իմ: Քամին է

Դռները բախում: